مصدق و جبهه ملـی

دکتر پرویز داورپناه


فردا که پیشگاه حقیقت شود پدید               شرمنده رهروی که عمل بر مجاز کرد
حافظ


سخن از مصدق و خانه سیاسی او ، جبهه ملی ایران است، جبهه ای که بدست توانای مصدق و یارانش نیم قرن پیش در روز اول آبان ماه 1328به پیشنهاد شهید راه آزادی، دکتر حسین فاطمی پا به عرصه وجود گذاشت و امروزپنجاه وششمین سالروز تولدش میباشد . جبهه ملی ایران از همان بدو تولد، ابتکار عمل در مبارزه علیه استعـما ر انگلیس، ملی کردن صنعت نفت و مبارزه برای استقلال و آزادی ایران رادر صدر اهداف خود قرار داد

مصدق برای ملت ایران چهره شناخته شده ای بود . او مقارن کودتای سوم اسفند 1299 والی فارس بود و از ارسال تبریک به سید ضیاء الدین طباطبائی و فرمانده نظامی کودتا، یعنی رضا خان میرپنج، خودداری کرده، آن کودتا را به رسمیت نشناخت و عواقب خطرناک آن را بصورت آوارگی و پناهندگی به ایل بختیاری پذیرفت . در مجلس چهارم هم، درروزی که نمایندگان قصد خلع قاجار و رای به سلطنت سردار سپه را داشتند، مصدق در جواب مستوفی الممالک که او را از حضور در مجلس، و به دلیل امکان هجوم و حمله طرفداران سردار سپه بر حذر داشت، صراحتا گفت که در ارتش به توپچی عمری حقوق می دهند که در روز مبادا شلیک کند، منهم به عنوان نماینده از مردم حقوق گرفته ام و امروز همان روز مبادا است. مصدق نصیحت مستوفی را قبول نکرد و سکوت را جایز ندانست و به مجلس رفت و وظیفه خود را در قبال مردم انجام داد و این نوع رفتار را در طول زندگی مصدق میتوان به کرات دید

امروز مصدق چهره روز شده است . نام او همه جا هست و هر کسی که در صدد کسب وجاهت و ایجاد جاذبه ایست ، آن نام را پرچمی میکند تا در زیر آن خود را مطرح سازد . توجیهی که ضروری مینماید، یکی ریاکاری برخی کسان وگروههاست که از خاطره آن مرد بزرگوار میخواهند سوء استفاده کنند و دیگری رهروان صادق راه او یعنی ملیون و فعالین جبهه ملی هستند که میدان را نباید یکسره به سوء استفاده کنندگان از نام تاریخی آن مرد تاریخی واگذارند

حاکمیت ملی و استقلال خارجی به عنوان شعارهای اصلی نهضت ملی، خمیر مایه عقیدتی و مبنای فکری جبهه ملی را تشکیل داد و رهبری خردمندانه مصدق پیروزی های بزرگی را نصیب ملت بزرگ ایران کرد. حضور هشداردهنده مصدق، تا زنده بود، همیشه در تشکیلات جبهه ملی احساس میشد و مشکلات جبهه را با دست توانای خود می گشود

دکتر مصدق در تاریخ بیست و هشت فروردین ماه 1343در پاسخ به نامه کمیته سازمان دانشجویان جبهه ملی ایران نوشت : " ....اکنون بسیار خوشوقتم که این فداکاری بی اثر نبود و شما جوانان و جمعـیت های وطنپرست در راه آزادی و استقلال ایران از هر گونه فداکاری دریغ ننموده و ازهمه چیز خود گذ شته اید، برای اینکه هدف ملت ایران را حفظ کنید. ولی باید دانست که با اساسنامهء فعـلی این هدف روزبروزضعـیـف تر میشود تا کار بجائی رسد که آن را فراموش کنند و از آن جز اسم باقی نگذارند
و اما اینکه مرقوم فرموده اید نظریات خود را در بارهء تشکیلات و نحوه مبارزات عرض کنم. راجع به تشکیلات چون از حدود مطالعه خارج نیست میتوانم نظریاتی بدهم ولی راجع به نحوه مبارزات از اینجانب که در زندان بسر میبرم کاری ساخته نیست، چون که مبارزه هر آن بصورتی درمی آید که رهبری جبهه باید تجدید نظر کند و آنی غفلت ننماید و تعین نحوه مبارزه از وظائف هیات اجرائیه و آن کسی است که برای رهبری انتخاب می شود. اکنون اجازه می خواهم که عرض کنم شما دانشجویان عزیز جزئی از افراد مملکتید و نمی توانید به تنهایی کار مفیدی انجام دهید مگر اینکه با سایر تشکیلات مملکتی همکاری کنید و این کار با اساسنامه ئی که برای جبهه ملی تنظیم شده بهیجوجه صورت نخواهد گرفت . اساسنامه باید طوری تنظیم شود که هر حزب و جمعیت و دسته ئی که صاحب تشکیلاتند، بتوانند با انتخاب یک یا چند نماینده وارد جبهه شوند، در تصمیمات جبههء ملی شرکت کنند و نمایندگان مزبور نظریات جبهه را باطلاع موکلین خود برسانند و انجام آن را بخواهند. هر حزب و هر اجتماع برای خود مرامی دارد و هیچوقت حاضر نمی شود از مرام خود دست بکشد و تشکیلات خود را منحل نماید . صلاح جبههء ملی هم در این است که کاری به مرام دیگران نداشته باشد فقط اجرای مرام خود را تامین نماید.
بنابراین تعـریفـی که می توان از جبههء ملی نمود اینست : جبهه ملی مرکز احزاب و اجتماعات و دستجاتی است که برای خود تشکیلاتی دارند و مرامی جز آزادی و استقلال ایران ندارند. این مرام چیزی نیست که یک عده قلیل و هر قدر صاحب فکر، بتوانند در مملکت آن را اجرا نمایند، بلکه مجری این مرام باید ملت ایران باشد. گذاردن یک عده ای در خارج و عدم پذیرش آن بهر عنوان که باشد بر خلاف مصالح مملکت است. اکنون نظریات خود را برای تشکیل یک جبهه ملی عرض می کنم و تمنی دارم هر گونه اصلاحاتی را که لازم است واز نظر اینجانب دور مانده در آن بفرمائید... "دکتر محمد مصدق" ( رجوع کنید به کتاب نامه های دکتر مصدق ، گرد آورنده : محمد ترکمان صفحه 321 )

جالب توجه است که نظر دکتر مصدق در باره تشکیلات جبهه ملی ایرا ن در اروپا و امریکا به گونه دیگری است و در نامه مورخ چهارده بهمن ماه 1343 در جواب نامه هیات اجرائی سازمانهای اروپائی جبهه ملی ایران چنین می نویسد: " در ماده هفتم آئین نامهء جبهه ملی ایران که در اولین کنگره تصویب شده، سازمانهای جبهه ملی ایرانیان مقیم خارج از مرکز تابع مقررات این آئین نامه شمرده شده اند. در صورتی که در آئین نامه جدید مورخ 1343هیچ ذکری از سازمانهای مزبور نشده و آنها را به حال خود گذارده اند تا بتوانند تشکیلات خود را طبق وضعیات و احتیاجات محل تنظیم کنند و به علت مشکلاتی که در روابط تشکیلات مرکزی با تشکیلات خارج از مرکز هست خود را دچار اشکال ننمایند . بنا براین جبهه های ملی در اروپا و امریکا می توانند با اطلاعاتی که از اوضاع مملکت (بدست میآورند) و معلوماتی که دارند تشکیلات خود را طبق احتیاجات محل برقرار کنند و از چنین تشکیلاتی در صلاح وطن عزیز استفاده کنند . دکترمحمد مصدق ( رجوع کنید به کتاب بالا صفحه 339)

اعتمادی چنین بیدریغ و صریح از مردی بزرگ چون دکتر مصدق در آن ایام به نسل جوان و سربازان جبهه ملی ایران درخارج از کشور بی نظیر است. مصدق با جبهه ملی توانست توده های ملت را در سراسر کشور بسیج کند و استعما ر انگلیس را خلع ید نماید نام مصدق با جبهه ملی و نام جبهه ملی با مصدق عجین شده است. جبهه ملی ایران خانه سیاسی مصدق است. جای شگفتی نیست که جذابیت این دو نام امروز چه در داخل وچه در خارج، جوانان و روشنفکران و کوشندگان سیاسی را به این راه می کشاند. "چه زنده باشم و چه زنده نباشم، امیدوارم و بلکه یقین دارم که این آتش خاموش نخواهد شد و مردان بیدار کشور این مبارزه را آنقـدر دنبال میکنند تا به نتیجه برسد. "دکتر محمد مصدق